In Dortmund herrees de Phoenix twee keer

Vorige week bezocht ik bij toeval de tentoonstelling ‘Wir Echt Nordstadt’. Ik was met lijn 41 van de U bahn vanuit het centrum van Dortmund zuidoostelijk richting het voorstadje Hörde gereisd omdat ik de Phoenixsee wilde zien. De naam alleen al, een belofte op zich. Tot voor kort was dit een verouderd industrieterrein, luisterend naar de naam Phoenix, nu een nieuw leisure gebied.

Vanuit het station Hörde liep ik in een kleine tien minuten naar de Phoenixsee. De zon ging al bijna onder en het landschap baadde in zacht roze licht. De eerste aanblik: een fiks meer, glooiende heuvels met luxe nieuwbouw en een gigantische horecastrip, talloze skaters, fietsers en hand in hand lopende stelletjes. Dit landschap herinnert bijna in niets meer aan de hoogovens van de staalgiganten Krupp en Thyssen die hier tot voor kort hebben gestaan, op een gigantische kookpot na, die als een soort trofee langs de waterkant is neergezet.

Phoenixsee Dortmund

Veel steden hebben de afgelopen 20 jaar het oude havenfront opgeknapt met de bekende mix van kantoorfuncties, horeca en kunst maar niet altijd is het gelukt daar goed de loop in te houden. Hier is zelfs uit het niets een nieuw waterfront gecreëerd en de nadruk lijkt vooral te liggen op horeca en wonen. Ik krijg een gevoel alsof ik in een soort resort aan de middellandse zee ben beland en weet nog niet precies wat ik er eigenlijk van dit gebied moet vinden.

Ik ben vooral blijven hangen bij de tentoonstelling ‘Wir Echt Nordstadt’. Op een kunstmatig schiereilandje staan een 50 tal fikse panelen met aan weerszijden megafoto’s van groepjes mensen. Ze zijn allemaal geportretteerd rondom hun hobby’s, werk, geloof, studie of wat hen ook maar verenigt.

IMG_7079

Nordstadt is het gebied ten noorden van het stadscentrum van Dortmund en is het stiefkindje van de stad. Het gebied heeft een slecht imago en wordt te vaak door de rest van Dortmund gemeden. Dat zijn de bewoners daar zat lees ik op het introductiepaneel. Open gezichten, glunderende gezichten. Het lijkt wel alsof ze je een kijkje in hun ziel geven. Hulde aan de fotografen! De warmte straalt er van af en ik voel de uitnodiging. Ik krijg zin Nordstadt te bezoeken.

 

Halde Haniel, waanzinnig landschap

Er zijn nog steeds een aantal mijnen in gebruik in het Ruhrgebied. Eentje daarvan is de Zeche Prosper Haniel in de buurt van Bottrop. Achter de mijn ligt de Halde Haniel. Het beklimmen van deze halde is een spirituele ervaring. De Duitse filmregisseur en documentairemaker Wim Wenders heeft er een zelfs een film opgenomen en spreekt van ‘Wahnsinnswüstenlandschaft’.

Ik blijf me er over verbazing hoe weinig mensen langs de grens Duitsland echt goed kennen. Vanuit Arnhem zijn een groot aantal plekken in het Ruhrgebied binnen een uur aan te rijden. Zo ook Halde Haniel. Nederlanders klagen wel eens dat ze geen bergen hebben, maar het dolen door het Haldelandschap in het Ruhrgebied brengt je impressies van naakte bergen in Schotland, of de kale ballons van de Vogezen.

Halde Haniel

Het begin van de wandeling naar de top van Halde Haniel is niet gemakkelijk te vinden. De bewegwijzering stuurt je naar een grote parkeerplaats bij de nog werkende mijn. Een portiershuisje, een bedrijventerrein met slagbomen, overal activiteiten om je heen. Je krijgt het gevoel dat je een afslag hebt gemist. Toch klopt het, alhoewel het dan nog wel even zoeken is hoe je de halde opkomt. Direct bij de parkeerplaats begint namelijk ook een route die langs de flanken van de halde voert, maar een ellenlange afrastering belet je omhoog te klimmen.

IMG_7207

Tenzij je de andere kant op loopt, het parkeerterrein over en het bordje Kreuzweg gaat volgen, een klein aftands wit bordje. Je moet het ook maar weten. Gelukkig wezen andere wandelaars mij de eerste keer de weg. Na een omtrekkende beweging om het mijngebouw heen begin je te klimmen. De eerste helft van het pad omhoog is daadwerkelijk een kruisweg. Na elke ‘haarspeld’ staat een in koperkleurig metaal ge-etste statie. Vlak boven de boomgrens, na de laatste statie, staat op een ruim plateau een kolossaal wit kruis. Het grauwe verleden van het Ruhrgebied is vanaf deze plek totaal gewist. Oneindig landschap, in zachte tinten gehuld.

Halde Haniel

Helemaal boven gekomen kun je alleen nog maar stil zijn. De wind buldert er om je oren. Een zwart plateau, een diepe krater en op de kraterrand tientallen rechtopstaande spoorwegbielzen, hier en daar met een beetje kleur aangezet. Totempalen die bezweren wat was en is, heden en verleden samengebracht. Woest landschap, oerlandschap, waanzinnig landschap. Stonehenge in het Ruhrgebied.